Wydawać by się mogło, że terapia online jest czymś nowym. Okazuje się jednak, że o oddziaływaniu terapeutycznym na odległość – w formie listów do swoich pacjentów – pisał wybitny psychoterapeuta egzystencjalny Irvin Yalom na długo przed tym gdy postęp techniczny umożliwił rozmowy wideo. Amerykańskie Stowarzyszenie Poradnictwa już w 1999 roku wydało konkretne zalecenia etyczne dla terapeutów pracujących online. Badania nad tą formą psychoterapii prowadzone są od lat, a wnioski jakie z nich płyną wskazują, iż klienci korzystający z psychoterapii online odczuwają podobną satysfakcję jak klienci korzystający z psychoterapii w gabinecie. Potwierdziły to badania Cook i Doyle, 2002 oraz Preschl, 2011, dotyczące zdalnej terapii zaburzeń nastroju takich jak depresja.

Warto jednak podkreślić, że nie dla wszystkich terapia online jest zalecana. Nie zaleca się podejmowania tej formy leczenia osobom, które zmagają się:

1. z autoagresją oraz powracającymi myślami samobójczymi,
2. stanami psychotycznymi (urojenia, omamy),
3. silnym uzależnieniem od substancji psychoaktywnych,
4. niekontrolowanymi napadami agresji.

Poza tymi wyłączeniami, terapia online może być dobrym wyborem dla osób, które z różnych powodów nie są w stanie lub nie chcą uczestniczyć w terapii tradycyjnej, np. ze względu na odległość, chorobę lub niepełnosprawność. W takim przypadku terapia online może być skuteczną alternatywą dla tradycyjnej terapii prowadzonej w gabinecie.

Psychoterapia to proces odbywający się w regularnym kontakcie klienta (pacjenta) z terapeutą. Jego celem jest udzielenie profesjonalnej pomocy osobie zmagającej się z osobistymi problemami: najpierw przynosząc ulgę, a następnie, wspierając w radzeniu sobie z życiowymi problemami i w znajdywaniu najskuteczniejszych ich rozwiązań.

Psychoterapia służy poprawie jakości własnego życia i zachowaniu zdrowia psychicznego. Może służyć poprawieniu i rozwojowi relacji z bliskimi oraz nauce umiejętności społecznych. Psychoterapeuta wspiera klienta w nauce radzenia sobie z dokuczliwymi zachowaniami, przekonaniami, obsesjami, myślami i emocjami a także, we wprowadzaniu ważnych zmian w życiu. Co ważne, techniki psychoterapeutyczne oparte są na dowodach naukowych, czyli potwierdzonych w eksperymentach naukowych, jako metody leczenia określonych zaburzeń i dysfunkcji psychicznych. To oznacza, że psychoterapia leczy ludzi.

Jeszcze do niedawna sądzono, że budowa mózgu jest stała i po osiągnięciu dojrzałości mózg nie może się już zmieniać. Uznawano więc, że człowiek nie może modyfikować swoich schematów myślenia i zachowania. Tymczasem współczesne odkrycia naukowe potwierdziły, że „wszystkie obwody neuronalne – czy są zaangażowane w czucie (…) myślenie, uczenie się czy pamięć – mogą ulegać zmianom” (N. Carr, 2010). Tę zdolność badacze nazwali „plastycznością mózgu” – ponieważ jak plastelina – jest on w stanie kształtować się i zmieniać przez całe życie. Np.: „im bardziej osoba cierpiąca koncentruje się na symptomach (objawach), tym głębiej zostają one wyryte w obwodach neuronalnych: w najgorszych przypadkach umysł sam się trenuje, aby trwać w chorobie” (N. Carr, 2010).

Eksperymenty dowiodły, że poprzez aktywność fizyczną (działanie) lub psychiczną (myślenie, mówienie) mózg buduje nowe obwody neuronalne, albo wzmacnia już istniejące, a jednocześnie te, które przestają być używane – mogą słabnąć albo zanikać. Podczas sesji psychoterapeutycznych, podczas rozmowy, aktywujemy i tworzymy zupełnie nowe połączenia neuronalne w naszym mózgu, które mogą umożliwić zmanię w zachowaniu, odczuwaniu, myśleniu.

Dzięki pracy – z pomocą terapeuty – można tak „ćwiczyć” mózg, aby nawyki odpowiedzialne za np. lęki, stres, urazy, dążenie do raniących nas zachowań zostały osłabione, a w ich miejsce wykształcone zostały nowe, odpowiedzialne za bardziej pożądane i konstruktywne zachowania.

Nie każdy smutek to depresja i nie każda depresja to smutek. Zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacją Chorób, aby zdiagnozować zaburzenie depresyjne, pacjent musi wykazywać co najmniej dwa z pięciu podstawowych objawów, przez co najmniej dwa tygodnie, a są nimi:

1. Uczucie przygnębienia, smutku lub pustki przez większość dnia, prawie codziennie.
2. Utrata zainteresowania lub przyjemności z większości działań, które wcześniej sprawiały przyjemność.
3. Zmiany w apetycie lub wadze.
4. Zaburzenia snu, np. trudności z zasypianiem, wczesne lub wcześniejsze budzenie się, senność w ciągu dnia.
5. Zmęczenie lub brak energii przez większość dnia, prawie codziennie.

Ponadto, aby zdiagnozować zaburzenie depresyjne, pacjent musi wykazywać co najmniej jeden z dwóch kolejnych objawów:

1. Zmniejszone zdolności poznawcze, np.: problemy z koncentracją, zapamiętywaniem lub podejmowaniem decyzji.
2. Uczucie utraty wartości, poczucie winy lub braku wartości, uczucie beznadziejności, myśli o śmierci lub samobójstwie.

Zaburzenia depresyjne mogą mieć różne nasilenie, od łagodnego do ciężkiego. W ciężkich przypadkach, depresja może bardzo utrudniać codzienne funkcjonowanie a nawet prowadzić do myśli samobójczych. Leczenie depresji może obejmować terapię psychologiczną, stosowanie leków przeciwdepresyjnych lub kombinację obu działań, w zależności od nasilenia objawów i indywidualnych potrzeb pacjenta.

Rozpoznawanie i mówienie o uczuciach jest istotne dla naszego zdrowia psychicznego i relacji z innymi. Mówienie o swoich uczuciach ułatwia komunikację z ludźmi. Rozumiejąc swoje uczucia możemy wyrazić swoje rzeczywiste potrzeby np. wobec naszych bliskich. Dzięki temu mamy szansę budować bardziej satysfakcjonujące relacji z innymi. Świadomość własnych emocji pozwala na zrozumienie swoich potrzeb, zachowań i tego jak reagujemy na różne sytuacje. Ignorowanie lub tłumienie emocji może z kolei prowadzić do zaburzeń zdrowia psychicznego takich jak depresja, lęk czy do niskiej samooceny. Odkrywanie swoich emocji, uczenie się ich wyrażania poprawia jakość naszego życia i zwiększa satysfakcję z życia.

Zaburzenia lękowe są najbardziej rozpowszechnionym rodzajem zaburzeń psychicznych. Należą do nich m.in. napady paniki i fobie. Lęk towarzyszy również innym zaburzeniom (depresja, zaburzenia psychotyczne i adaptacyjne, używanie substancji psychoaktywnych). Zaburzenia lękowe często wpływają na pojawianie się objawów somatycznych takich jak: bóle głowy, brzucha, biegunki, bezsenność, zmęczenie, bóle mięśni, a także trudności z koncentracją czy pamięcią.